Drezyna pancerna Tatra T-18,

Kontynuując poruszony tydzień temu temat polskich pociągów pancernych zgodnie z obietnicą dziś kilka słów o drezynach pancernych.

 

Drezyny pancerne Wojska Polskiego (WP) działały w ramach Dywizjonów Pociągów Pancernych korzystając z polskich doświadczeń wojennych, jakie opisałem tydzień temu, vide:

https://wujec.blogspot.com/2026/02/polskie-pociagi-pancerne-doswiadsczenia.html

 

Drezyna pancerna Tatra T 18
fot. Piotr Wujec

1.           Rodzaje drezyn pancernych

Drezyny pancerne WP były rożnego typu,

od improwizowanych, tj.

- tzw. „drezyny R”

czyli drezyny będącej lawetą, na której stal czołg FT-17;

- tzw. „drezyny TKS”

czyli drezyny - wagonu z posadowioną na nim tankietką TKS;

- poprzez drezyny "pancerne" z polskimi czołgami 7TP.

- po „prawdziwe” drezyny pancerne,

jak czechosłowackiej produkcji drezyna Tatra. 

Poniższa okładka pokazuje w prawym górnym rogu drezynę z TKS (tksy były desantowane celem atakowania wroga, o czym napiszę osobno), w lewym rogu zdjęcie drezyny z francuskim czołgiem a poniżej drezyny z polskim czołgiem dwuwieżowym 7TP wczesnego wariantu, więcej o powyższym sprzęcie vide:

https://wujec.blogspot.com/2017/02/7-tp.html

Na zdjęciu drezyna pancerna z posadowionym na nim dwuwieżowym polskiej konstrukcji czołgiem 7TP (wczesna wersja), które to czołgi kilka lat temu opisałem na moim blogu.fot. Piotr Wujec

 

2.           Czeska myśl techniczna w WP

Rzeczpospolita Polska w 1925 roku zamówiła 6 czechosłowackich drezyn pancernych Tatra T-18, które zostały dostarczone WP w 1926 roku. 

Napęd

Czeskie drezyny miały słaby silnik oraz za małe możliwości obserwacji (duże tzw. "pole martwe"). 

Silnik w drezynie znajdował sie pod podłogą, był to dwu litrowy bokser chłodzony powietrzem. Obie osie drezyny były napędzane łańcuchami - według polskich źródeł, zaś czeskie źródła mówią o napedzie tylko na jedną oś...

Wieża 

Walcowana stal, nitowana, owalna.

Włazy były po jednym po każdej stronie plus jeden na szczycie wieży drezyny.

Uzbrojenie 

Teoretycznie w wieży T-18 mogły być dwa ckm, praktycznie do walki służył jeden ckm wz. 25 Hotchkiss, kaliber 7,62 mm, zamiast polskiej dobrej konstrukcji CKM wz. 30, vide:

https://wujec.blogspot.com/2024/03/792-mm-ckm-wz-30-polski-pomys-na-zmiany.html

Opancerzenie 

Wieży i korpusu - dochodziło do 8 mm, tj. było mało imponujące dla pancernych pociagów.

Załoga 

Załogę T18 stanowiło trzech żołnierzy, dość mocno "stłoczonych", co oddaje dobrze rysunek.

Przekrój drezyny Tatra T-18

Ciekawostki

Kolor

Jak widać na moich zdjęciach, polskie drezyny pancerne były malowane w identyczny kamuflaż jak pojazdy pancerne polskich wojsk lądowych. 

Szkło pancerne 

Światła derezyny T-18 (po dwa do przodu i do tyłu) były chronione szkłem pancernym.

Zmiana toru

Drezyna T-18 miała dobrze przemyślane przez Czechów urządzenie umożliwiające (siłami załogi drezyny) przeniesnie jej na sąsiedni tor!!! Wszystko za pomocą podnośnika śróbowego wraz z obrotnicą, która była umieszczana pod drezyną podnoszoną za pomocą ww. podnośnika celem oparcia na obrotnicy i obrócenia jej o 90 stopni tak aby kołami pomocniczymi, po pomocniczej szynie, 

... drezyna ta mogła przejechać na równoległy tor,

... i tam znowu 90 stopni obrót i gotowe... oczywiście po ww. czynnościach na nowym torze.

Ważne pytanie

Inna ciekawostka jest taka, że sami Czesi dla siebie wyprodukowali tylko jedną drezynę Tatra T18, co daje do myślenia w temacie pytania:

"Czy warto kupować broń od sąsiadów?"

 

3.           Gdzie stacjonowały

Drezyny Tatra T-18 stacjonując w Jabłonnej najpierw były używane do szkolenia żołnierzy WP. Po przeszkoleniu załóg zostały cztery Tatra T-18 skierowane do obu dywizjonów pociągów pancernych WP.

 

4.           Organizacja polskich drezyn pancerny podczas kampanii 1939 r.

We wrześniu 1939 roku (podczas odpierania agresji na Polskę ze strony Niemiec, Słowacji i Rosji Sowieckiej) drezyny pancerne T – 18 Wojska Polskiego zostały zorganizowane w dwa plutony, po dwie drezyny w każdym plutonie.

Po jednym plutonie drezyn pancernych T-18 otrzymały:

- pociąg pancerny nr 15 „Śmierć”,

- pociąg pancerny nr 13 „Generał Sosnkowski”.

Pociąg nr 13 został zasilony we wrześniu 1939 roku dodatkowymi dwoma drezynami T 18.

Straty drezyn pancernych

Jedna z drezyn T-18 pociągu nr 15 została zniszczona przez Niemców pod Nasielskiem.

Drezyna pancerna Tatra T 18
front drezyny
fot. Piotr Wujec AD 2022

 

5.           Podsumowanie kampanii wrześniowej

Niestety nie wszystkie polskie pociągi pancerne osiągnęły gotowość bojową 1 września 1939 roku. Stało się tak z powodu za późnej mobilizacji WP, ogłoszonej przez polski rząd dopiero 30 sierpnia 1939 roku, z powodu nadmiernego zaufania polskiego rządu do sojuszników, vide:

https://wujec.blogspot.com/2023/08/zwiazki-taktyczne-i-organizacja-wojska.html

https://wujec.blogspot.com/2023/08/mobilizacja-30-sierpnia-1939-stan.html

Mimo tragicznej dla Polaków i Polski wiary polskich elit w tzw. „dobrych Niemców” i "zachodnich sojuszników", tj. za późnej mobilizacji, polskie pociągi pancerne świetnie się spisały w walkach z Niemcami we wrześniu 1939 r., szczególnie w Wielkopolsce i na Śląsku, np. Bitwa pod Mokrą, o czym zrobię osobny wpis na moim blogu.

 

6.           Irytujące dla Polaka

Irytującym jest w Stacji Muzeum brak informacji kto zniszczył polską drezynę w 1939 r., brak na tabliczce opisującej drezynę pancerną T – 18 zwrotu „Niemcy”.

Takie zaniechanie w polskim muzeum należącym do samorządu dało mi w 2022 roku do myślenia. Zaniechanie w muzeum na terenie Warszawy, stolicy Polski, mojego miasta metodycznie i celowo zniszczonego przez Niemców.

Generalnie w Stacji Muzeum jest za mało informacji o eksponatach, w tym o drezynie T18, skazując zwiedzających na szukanie wiedzy poza tą muzealną samorządową placówką...

Dziękuję za uwagę

Piotr Wujec